Anevrizma

Anevrizma damarların çatallanma yerlerinde gelişen baloncuk şeklindeki yapısal bozukluktur. Kısaca AVM olarak adlandırılan arteriovenöz malformasyon (AVM) ise atar damar ile toplar damar arasında bulunması gereken kılcal damar sisteminin gelişmemesi nedeniyle atar damarla toplar damarın doğrudan ilişki kurduğu , çeperi zayıf damarlardan oluşur. Bir nevi damar yumağıdır. Her ikisi de doğumsal nedenle gelişen damar cidarı bozukluğunu bünyesinde barındırır.

Anevrizma kimlerde görülür?

Daha çok genç erkek ve kadınlarda görülür. Yapılan otopsilerin yaklaşık %10-14 ünde beyin damarlarında anevrizmaya rastlanır. Ancak bunların hepsi yaşamları süresince kanamaz. Yaklaşık %10 u anevrizma patlamasına bağlı beyin kanaması yapar. Irksal farklılıklara rağmen toplumda AVM görülme sıklığı anevrizmaya göre altı kez daha azdır.

Ailesinde anevrizma görülenlerin çocuklarında anevrizma görülme sıklığı , görülmeyenlere göre fazladır. Polikistik böbrek, aort darlığı, bazı romatizmal hastalıklarda anevrizma görülme sıklığı normal topluma göre daha fazladır. Bu hastalığı bulunanlarda beyin MR anjiografi yaparak anevrizma bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır. Kanamamış anevrizma tedavisi kanamışa göre daha avantajlıdır.

Anevrizma nasıl oluşur?

Anevrizma gelişen beyin damarlarının etrafında vücüdumuzun diğer taraflarında olduğu gibi kas benzeri yapılar yoktur. Damar cidarındaki kas tabakası da göreceli olarak daha zayıftır. Bu zayıflık damarın çatallanma yerinde belirgin olunca bir zayıf nokta oluşturur. Damar içindeki basınç , sigara kullanımı, damar sertliği yapan nedenler bu zayıf noktanın dışarı doğru balon yaparak genişlemesine neden olur ve anevrizma gelişir.

AVM gelişiminde doğumsal nedenler daha çok rol oynar. Kılcal damar sistemi yerine atardamarla toplar damarın doğrudan ilişki kurduğu anormal damar yumağı gelişir. Kılcal damar sisitemi, kanın dokularımızla temasını, dolayısıyla enerji alış verişini sağlayan, ince damarlardır. İnce damarlardan oluşan kılcal sisitemin yanında bulunan AVM yumağı kanın daha rahat aktığı bir ortam oluşturur. Çapı kalın damarlardan oluştuğundan, kanın akışına direnç olmaz, bu nedenlede kılcal sisteme gidecek kan, kolay olan AVM damarından geçer.

Anevrizmanın belirtileri nelerdir?

Cidarı ince olan anevrizma ve AVM yumağı içerdeki kan basıncına dayanamadığı zaman çatlar ve kanamay neden olur. Anevrizma daha çok beynin yüzeğindeki örümcek ağ altındaki beyin omurilik suyuna (BOS) açılarak zar altı kanamasına yol açar. AVM ler daha çok beynin içine kanayarak, hem beyin dokusunu yırtar hem de oluşan kan pıhtısı kitle etkisiyla kafa içi basınç artması sendromuna (KİBAS) sebep olur.

Beyin kanaması geçiren insanlarda tablonun ağırlığına göre beş gurup oluşur. İlk üç gruptaki hastalar cerrahi tedavi edilebilirken , dördüncü ve beşinci gruptakilere sadece yoğun bakım desteği verilebilir. Durumları düzelip üst guruba çıkarlarsa onlar da tedavi edilebilir, ama çoğu maalesef kaybedilir.

Dr. Yunus Aydın’ın uyguladığı tedavi nedir?

Anevrizma ve AVM nin uygun olanları mikro cerrahi yöntemi ile içine kan girmeyecek hale sokulur. Anevrizma boynu klip denen , kadın saç tokasına benzer minik maşa ile kapatılır. AVM ise mikrocerrahi teknikle besşeyici damarları kapatılarak çıkarılır.

Anevrizmanın alternatif tedavi yöntemleri nelerdir?

Cerrahiye uygun olmayan anevrizmaların içi bulaşık teline benzer minik tel yumağı ile doldur ve kanın girmesi engellenmiş olur. Ameliyatsız olmakla avantajlı görünen bu işlemin mahsuru ileride içine kanın tekrar girme ihtimaline karşın belli aralıklarla takip edilmeleri ve gerekirse aynı işlemin tekrarını gerektirmesidir. Klip ile kapatılan anevrizmalarda ameliyat sonrası kontrolden sonra bu takip gerekmez.

AVM lerin cerrahiye uygun olmayan , derinde bulunan, çapı 25 mm den küçük olanların tedavisinde bir seçenek gama ışını ile yakmaktır ( Gama Knife ). Kafayı açmadan yapıldığından avantajlı olan bu işlemin mahsuru, gama ışınlarının Anevrizma tedavi edilmezse ne olur?

Anevrizma beyinde günümüz sağlık sistemi gereği halkımızın sıkça ve kolayca, basit nedenlerle beyin MR’ı çektirmesinden dolayı , beyin kanamasına yol açmadan , tesadüfi plarak teşhis edilmektedir. Bazen de büyük anevrizmalar , komşu sinir yapılarına bası yaparak kendilerini belli ederek kanamadan yakalanırlar. İşte ister böyle tesadüfen yakalansın isterse de beyin kanaması ile tanınsın, anevrizma tedavi edilmezse beyin kanaması yapar. Anevrizması kanamış hastaların üçte biri kanadıkları anda bulundukları yerde ölür, hastaneye bile getirilemezler. Kalan üçte ikisi hastaneye gelir, bunları da beş guruba ayırırız. İlk üç teki ler tedavi edilebilirler, dördüncü ve beşinci gurup ağır olanlardır, öncelikle yoğun bakım tedavisine alınırlar, durumları düzelip ilk üç guruba yükselirlerse tedavi şansları olur. Son iki gurubun çoğu maalesef kaybedilir.

Anevrizma ameliyatı sonrası nasıl gelişir?

İlk üç guruptaki anevrizma hastalarını tehdit eden en önemli olay , tekrar kanamadır, tekrar kanamayı önleyen yegane işlem erken tedavidir, ameliyattır. Ameliyata uygun olmayanlar , ya da ameliyatı riskli olanlar, genelde beynin arka çukur bölümündekiler metal parçaları ile ( genelde platinium dan yapılı koil) doldurularak dolanım dışı bırakılır.

Kanamış AVM li hastaların durumu iyi olanlar da ameliyat için acele edilmez, beynin kanama sonrası gelişen ödeminin geçmesi beklenir sonra ameliyat edilir. Ancak kanaması fazla olan ve kan kitlesinin kafa içi basıncını aşırı artırması durumunda cerrahi acil olarak yapılır.

Solunum desteği ihtiyacı olmayanlar ameliyat sonrası gün normal odaya alınır. Kuvve kusuru olmayanlar dört beş gün sonra hastaneden çıkabilir. Kusuru olanlar rehabilitasyon kliniklerine sevk edilir.

Anevrizmadan nasıl korunabiliriz?

Sigara içiyorsanız bırakmanız için bir sürü neden yanında anevrizma kanamasını kolaylaştırma etkisini de sayabiliriz. Tansiyon hastası iseniz tedavi aksatılmamalı. Ailede birinci derece yakınlarda anevrizma varsa beyin MR anjiografi ile tarayıcı inceleme yaptırılabilir.

TESADÜFEN BULUNMUŞ , TEDAVİ EDİLEMİYECEK KADAR KÜÇÜK ANEVRİZMALARIN BELLİ ARALIKLARLA TAKİBİ İHMAL EDİLMEMELİ